„Nasze MORZE”

nr 4/2009 od 15 kwietnia w sprzedaży w salonach EMPiK, Ruch, Inmedio, Kolporter, sieci sprzedaży Garmond Press i Franpress.

W numerze 4/2009 m.in.: 

Lider z Polski
Wydarzenia. Postanowiliśmy na naszych łamach zaprezentować najważniejsze, naszym zdaniem, jednostki, spośród wyróżnionych tytułem „statku roku 2008” przez trzy renomowane fachowe pisma branżowe. Zaczynamy od jedynego statku wyróżnionego przez trzy pisma, którym okazał się statek z polskiej stoczni! To ciężarowiec Aura, zakontraktowany dla armatora zagranicznego przez Remontową SA i zbudowany w należącej do Grupy REMONTOWA Stoczni Północnej SA. 

Ostatnie wodowanie?
Wydarzenia. Ponad 5 tysięcy ludzi uczestniczyło w otwartym wodowaniu kontenerowca FESCO Vladimir w Stoczni Szczecińskiej Nowa. Rzadko widywaną na wodowaniach w Polsce ilość widzów zgromadziła informacja, że jest to ostatnie wodowanie w historii Stoczni Szczecińskiej. Choć zapewne jeszcze niejeden kadłub spłynie ze szczecińskich pochylni, to już nigdy nie będzie to wodowanie w stoczni, jaką znamy i jaka przez ponad półwiecze zrosła się ze Szczecinem. 

Końcowe odliczanie
Wydarzenia. Koniec marca. W Stoczni Gdynia właśnie przekazywany jest armatorowi z Izraela kolejny samochodowiec. Do oddania pozostaną już tylko dwie jednostki: kontenerowiec i samochodowiec. I to będzie koniec gdyńskiego zakładu. Za dwa miesiące przestanie istnieć, a jego majątek zostaje sprzedany na przetargach. Większość załogi, 95 procent, zadeklarowało, że chce skorzystać z programu dobrowolnych odejść. 

Rybak w porcie
Wydarzenia. Nowatorski system połowu dorsza zakłada, że w 2009 roku będzie łowić tylko jedna trzecia całej floty dorszowej. Pozostałe kutry staną w portach, a pracujący na nich rybacy dostaną od rządu odszkodowania. System ma funkcjonować trzy lata i każdego roku inna grupa rybaków będzie łowić. 

Czekając na duże statki
Wydarzenia. Przebudowę kołobrzeskiego portu podzielono na dwa etapy. Zakres prac obejmował wykonanie całkowicie nowego falochronu zachodniego o długości 452 metrów, przedłużenie falochronu wschodniego o 150 metrów i rozbiórkę starego falochronu zachodniego. W planach znalazła się również budowa nabrzeża tzw. „wydmowego” o 128 metrów oraz modernizacja nabrzeży „skarpowego” i „pomostowego” o łączną długość 65 metrów. 

Zlot żaglowców
Wydarzenia. Regaty The Tall Ships’ Races nadpływają… Prezentujemy jednostki uczestniczące 





Ryzykowne zanurzenie
Wydarzenia. 20 marca doszło do kolejnego niebezpiecznego incydentu z udziałem jednostki pływającej wyposażonej w napęd nuklearny. Tym razem amerykański atomowy wielozadaniowy okręt podwodny Hartford zderzył się z transportowcem desantowym dokiem (również bandery amerykańskiej) New Orleans. 

W centrum wydarzeń
Morskie zawody. MRCK pracuje na okrągło, przez całą dobę. Zatrudnionych jest tam 12 osób. Dodatkowe pięć pracuje w Pomocniczym Centrum Koordynacyjnym w Świnoujściu podlegającym gdyńskiej centrali. Praca w MRCK polega w pierwszym rzędzie na odbiorze sygnałów płynących z morza. Życie w globalnej wiosce powoduje, że Centrum „łapie” je nie tylko z Bałtyku, ale także z tak odległych od Gdyni zakątków ziemi jak Ocean Indyjski, Morze Śródziemne czy wybrzeża Australii.

Wyjaśnić tajemnicę
Morskie tragedie. Zatonięcie Athenian Venture to największa po Heweliuszu katastrofa morska z udziałem polskiej załogi. O ile jednak o Heweliuszu wiemy dużo, o tyle przyczyny tragedii cypryjskiego tankowca nadal pozostają tajemnicą, a w ostatnich latach trafiła ona na łamy gazet jedynie rok temu, w 20 rocznicę katastrofy. Właśnie wówczas rodziny tragicznie zmarłych postanowiły na własną rękę wyjaśnić, co właściwie stało się na statku, na którym płynęli ich bliscy. 

Malutka tajemnica
Morskie odkrycia. W 2006 roku Instytut Morski, wspólnie z Państwowym Instytutem Geologicznym dokonywał rozpoznania warunków geologicznych panujących w rejonie Zatoki Gdańskiej. W trakcie pracy naukowcy natrafili na wiele nieznanych obiektów, w tym dwa szczególnie interesujące, które nie były dotąd zaznaczone na mapach, ani nie figurowały w żadnym oficjalnym rejestrze. Oba położone około 2 mil morskich na południe od Jastarni, na głębokości około 30 metrów. 

Fryzjer na Centaurze
Morskie odkrycia. Pamiętacie Mariusza Szymańskiego, 35-letniego fryzjera z Gdyni, który zrekonstruował polski, miniaturowy pojazd podwodny Błotniak i pływa nim po Zatoce Gdańskiej? Pisaliśmy o nim w lutym ubiegłego roku. Nie poprzestał na jednym. Zbudował kolejny miniokręt podwodny. Tym razem na włoskich wzorach. 

Pasażer na gapę
Morskie obyczaje. Najczęściej byli uciekinierami. Wierzyli niezbicie, że po drugiej stronie oceanu, na innej półkuli życie będzie lżejsze i bardziej sprawiedliwe. W latach 20. XX wieku niemiecki armator przewozowy Norddeutsche Lloyd regularnie narzekał na wtargnięcia ludzi „bez biletu“ na pokłady swoich wszystkich jednostek. „Czynnik wysoko zagrażający gospodarce” – grzmieli przewoźnicy, ponieważ już wtedy pasażer na gapę na statku, inaczej niż w pociągu lub tramwaju, nie płacił kary. 

Na wabika!
Ludzie morza. Wszystko zaczęło się, kiedy Francja uległa potędze militarnej hitlerowskich Niemiec. Dla nas, Polaków, którzy w potęgę tego mocarstwa bardzo wierzyli, był to niewyobrażalny cios. W tym czasie otrzymałem przesyłkę z Polskiej Ambasady w Paryżu, wezwanie przed oblicze Juliusza Łukaszewicza. Ambasador bardzo ucieszył się moim widokiem. - Panie kapitanie, w Maroku, w Port Lyautej stoi szkolny okręt Wilia. Trzeba go uratować dla naszej Floty i wyprowadzić do Anglii. 

Pingwiny
Ptaki morskie. Ptaki to druga, po rybach, pod względem liczebności gromada kręgowców, która dzięki swym przystosowaniom opanowała wszystkie ważniejsze środowiska życia na Ziemi. Ptaki morskie stanowią na tym tle stosunkowo niewielką grupę, około 300 gatunków, o bardzo specyficznym charakterze, zaspokajającą większość swoich potrzeb życiowych, w tym szczególnie pokarmowych, na morzu, dla której jednak pobyt na lądzie jest w okresie rozrodu bezwzględną koniecznością.

Woda w ruchu
Tajemnice natury. Zarówno Prąd Zatokowy, jak i Północnoatlantycki stanowią fragment olbrzymiego wiru wód powierzchniowych na Atlantyku – półkuli północnej. Wiry takie istnieją w każdym z oceanów, przy czym ich kierunek jest na półkuli północnej zgodny, a na południowej przeciwny do ruchu wskazówek zegara. 

Pożegnanie z bronią
Świat z bliska. Peenemünde znane jest jako poligon startowy złowieszczych rakiet V-1 i V-2. Stąd hitlerowska wunderwaffe – cudowna broń III Rzeszy – miała opanować świat. Malarz przegrał wojnę. Bazę najpierw zajęli zwycięzcy, a później „Matrosen” z „Volksmarine”. Ostatecznie historia potoczyła się w dobrym kierunku. Zamienione w muzea Peenemünde odwiedzają turyści. I niech tak zostanie.

Zima trzyma!
Wspomnienie „Morza. Widzieliście zatopiony statek? – zapytałem kolegów, których latem 1946 oprowadzałem po porcie gdyńskim. Za Dworcem Morskim na rozbitym bombami nabrzeżu Francuskim stał pokaźny tłumek ciekawskich – na próżno rozpędzany przez służbistego strażnika. Podeszliśmy. Z oleistej, brudnej wody sterczał tuż, tuż przy nabrzeżu potężny wrak. Zardzewiały, szeroki komin. (…) – fragmenty archiwalnych artykułów z miesięcznika „Morze”.

Nabój spod Narwiku
Morskie skarby. Załogi polskich okrętów w czasie drugiej wojny światowej często przerabiały na pamiątki części nabojów, szczególnie łuski. Ale kto był pomysłodawcą upamiętnienia w ten sposób akurat Narwiku nie wiadomo. Nieznane są także wojenne losy tej pamiątki. Nietypowy nabój został przekazany do zbiorów Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni na początku lat sześćdziesiątych przez Instytut Sikorskiego w Londynie. 

U progu wojny
Pocztówka z morza. Podczas jednego z przelotów sterowca LZ-130 doszło do spotkania z R-XIII G/hydro nr 714 z załogą: mat. pil. Edmund Piotrzkowski i por. mar. obs. Tadeusz Jeżewski. Pilot widząc intruza postanowił wejść w rolę myśliwca i zaczął wykonywać gwałtowne ewolucje z lotem nurkowym i wyrwaniem przy kadłubie sterowca włącznie. Musiało to wywrzeć zamierzony efekt, gdyż LZ-130 natychmiast zmienił kurs na północny oddalając się od polskich wód terytorialnych. 

Zdarzyło się w polskiej gospodarce morskiej
Archiwum morza. 18 kwietnia 1979 r. 18 z Antarktydy powrócił, czarterowany od PLO przez PAN, m/s Zawichost, który zawiózł dla polskiej stacji naukowej PAN im. H. Arctowskiego 17 członków ekspedycji naukowej, 90 ton sprzętu wyprawy i 2 śmigłowce. Rejs ten przeszedł do historii polskiej żeglugi, ponieważ jako pierwszy polski statek zawinął do brzegów szóstego kontynentu. W tekście inne ważne daty sprzed lat. 

Na usługach mamony
Morze tajemnic. Jednym z najbardziej „pokrzywdzonych” epizodów w dziejach Polski morskiej jest bez wątpienia wojna trzynastoletnia, jaką Polska stoczyła z Krzyżakami w latach 1454-1466. Na palcach jednej ręki policzyć można publikacje na ten temat, które ukazały się w ciągu ostatnich dwudziestu lat. To wielka szkoda, bo wojna trzynastoletnia była ze wszech miar niezwykła. Szczególnie zaś ciekawa dla miłośnika morza. 

Lany Poniedziałek
Morze opowiadań. W szarości mijających dni jakoś się wszystkim poplątał kalendarz i gdyby nie kucharz, zresztą przesiedleniec z Wilna, kto wie, czy nie przegapilibyśmy Wielkanocy. Dzień pierwszy (…) upłynął na ogólnym obżarstwie, ale właściwie poza tym nie różnił się niczym od pozostałych stu iluś tam dni ciągnącego się jak guma do żucia rejsu. Za to drugiego dnia, w poniedziałek, od samego rana, zapanowała na statku istna Sodoma i Gomora. – opowiada Andrzej Perepeczko.

Na okrętach i samolotach
Morze książek. Omawiamy wspomnienia Gustawa Plewko „Na okrętach Marynarki Polskiej i Royal Navy”, Andrzeja Olejko „Zapomniane hydroplany. Nad Bałtykiem i Polesiem 1924-1937” oraz Chrisa Bishopa „U-Booty Kriegsmarine 1939-1945”.

Zakłamywanie
Morze filmów. Filmowcom zdarza się sięgać po prawdziwe historie, które zdarzyły się na morzu. Najczęściej słynne katastrofy lub epizody wojenne. Zadziwiające, jak często te przypadki, same w sobie dramatyczne, są wypaczane przez scenarzystów. Dodatkowo niezgodności z prawdą historyczną wynikają z ograniczeń budżetowych - w efekcie filmy portretujące słynne katastrofy i bitwy morskie często są bezlitośnie krytykowane przez historyków i miłośników morza

Różnorodne aspekty odpowiedzialności /2
Morze prawa. Odpowiedzialność majątkowa kapitana za szkody wyrządzone w związku z wykonywaniem czynności służbowych, zwłaszcza z tytułu czynów niedozwolonych (tzw. odpowiedzialność deliktowa - np. spowodowanie wypadku morskiego) jest teoretycznie możliwa z mocy przepisów prawa cywilnego, które stosuje się w razie braku regulacji kodeksu morskiego w stosunkach cywilno-prawnych, związanych z żeglugą morską.

Jutro zaczyna się tu sezon…
Przewodnik morski. Zapowiada się sezon dobry dla portów oraz miast zarabiających na turystach morskich i nieco gorszy dla miłośników statków. Informujemy, jakie statki odwiedzą w maju polskie porty.

Co, gdzie i kiedy… (4)
Przewodnik morski. Prezentujemy najpełniejszą z publikowanych w Polsce listę wydarzeń i imprez morskich w kraju i na świecie.